.در سال 1267ه.ق(1305ه.ش) مسجدی در ششکلان گرفت و در مقابل هر دانش اموز یک تخته سیاه گذاردوالفبا را به شیوه ی ساده اموخت و از کتابهای آسان درس فارسی می گفت وشاگردان را پاکیزه نگه می داشت.باوجودیکه چیزی از دانش های جدید نمی آموخت باز مورد عناد ملایان مکتبها قرار گرفت سرانجام وی را بیرون کردند!چندسال از جایی به جای دیگر می رفت تا انکه در حیاط مسجد شیخ الاسلام با پول خود اطاقهای پاکیزه ایجاد کرد و میز و نیمکت و تخته سیاه و دیگر افزارها تهیه کرد وشاگردان گرد امدند اما به دلیل نارضایتی گروهی به این مدرسه ریخته همه چیز را شکستندودبستان بهم خورد.پس از ان حاجی میرزا حسن در تبریز نماند و به قفقاز و مصر رفت .تا انکه امین الدوله به والی گری آذربایجان رسید و داستان دبستان و پیشرفت ان را شنید تلگرافی به رشدیه زد و وی را فراخواند و با دست او دوباره دبستان باشکوهی در ششکلان بنا شد و به شاگردان لباس و نهار داده می شد و خرج ان را امین الدوله می داد.تا 1314ه.ش که امین الدوله به تهران رفت و حسن رشدیه را با خود به تهران برد تا در انجا نیز دبستانی ایجاد کند.وی دبستان تبریز را به برادر خود وانهاد.در این زمان شاه تغییر نموده بود امین الدوله شاه را به دبستان برد و از وی و درباریان برای اداره ی امور پول گرد اورد.برای رسیدگی به کار دبستان بود که انجمن معارف بوجود امد.مردم چون حمایت شاه و دربار را دیدند به ان روی آوردند.یکی از مسائلی که باعث آگاهی مردم و میل انها به تغییرات مشروطه شد ایجاد دبستانها بود. در تهران تا مدتها تنها دبستان رشدیه بود تا انکه در پی روی اوردن مردم دبستانهای دیگری نیز ایجاد شد.برخی از ملایان مخالف این مدارس بودند اما دو تن از ایشان از این جریان حمایت نمودند شیخ هادی نجم ابادی که مردی ازاد اندیش و روشنفکر بود که بعد از امین الدوله رسیدگی به دبستان رشدیه را خود بر عهده گرفت و دیگری شادروان سید محمد طباطبایی که خود بنیاد دبستان اسلام را نهاد و با این کار نارضایتی ها فروکش کرد.تعداد دبستانها در سال 1279 به 21 رسیده بود. مردم که زیان بی سوادی را دریافته و تفاوت میان مکتب خانه و مدارس را می دیدند بدلخواه به آن روی اوردند.یکی از کارهای زیبای آنها برپایی جشنی در اخر سال تحصیلی بود.پدر و مادرها از اینکه می دیدند بچه ی کوچک ایشان در سه ماه خواندن و نوشتن اموخته و هر کلمه را می گوید می نویسد خرسند می شدند.تا سال 1285 که مظفرالدین شاه مشروطه را تایید کرد در هر شهری چند دبستان بود.در اینجا یادی هم از حاجی زین العابدین تقیوف کنیم که از توانگران بنام جهان بود وی بعد از شنیدن آوازه ی پیشرفت مدارس در سال 1279 از طریق انجمن معارف یک رشته نقشه های دیواری و دفتر برای نوشتن شاگردان و برخی کتاب ها فرستاد و مبلغی پول به دبستان های رشدیه کمک مالی نمود.
در دوره ی مشروطه بحث تحصیل دختران در دبستان ها مطرح شد.در دوره ی مشروطه مردم فکر می کردند همه چیز از دبستان آغاز می شود برای همین پولهای زیادی برای کمک به مدارس از سوی توانگران داده می شد.